Vecizane Incelikler (Nazim Ince)
***
YAŞAYAN ÖLÜ
Hikmetleri görmeyen, sorumsuz bir deliyim,
Ben bu şaşkın hâlimle, yaşayan bir ölüyüm.
ÖKSÜZ
Çocukluğum olmadı, gençlik te yaşamadım,
“Anneciğim” diyerek, anneme koşamadım.
AHMAK
Şu muazzam nizâmı “tesâdüf” sanan ahmak,
Başını yukarıya kaldır semâya bir bak!
CANSIZ AT
Oyuncaksız büyüdüm, hak yerini bulacak.
Sonunda, benim de bir tahta atım olacak.
AKIL VE SAKAL
Akıl olmayınca, neylesin sakal?
Keçiyi dağlara götürdü çakal.
BAYAT HAYAT
Hayat tek nüsha kitap, ilk ve son sayfa kayıp,
Yarısı bayatlamış, geriye kalmış ayıp.
YOLLAR VE YILLAR
Yıllarımı götürdü ecel köprüsü yollar,
Yollarımı bitirdi ömür törpüsü yıllar.
EMİN YOL
Suçu yok etmek için, emin bir yol izleyin:
En iyisi, Dünyâ’yı insandan temizleyin.
ÖRNEK DÜŞ
“Göremiyorum” diye, inkâra kalkıştığın,
Öbür dünyâya misâl, uykuda dolaştığın.
DÜŞMAN
Tatlı dille yılan delikten çıktı,
Ama çıkaranı dilinden soktu.
SARHOŞ
Mezemi yedi diye, biber sürdü kediye,
Kurbağaya saldırdı, “küfür eyledi” diye.
DİKENSİZ GÜL OLMAZ
Gidensiz yola benzer,sahipsiz ihtiyarlık,
Dikensiz güle benzer,lekesiz bahtiyarlık.
SAKIN İSTEME
Bu can kendinden geçer, ama geçemez senden,
İstemediğin şeyi sakın isteme benden.
TEZAT
El, ayak kirlenirse yıkanır, temizlenir,
Beyin zehirlenirse, yıkandıkça kirlenir.
VİCDANLAR VE CÜZDANLAR
İnanç çürük olursa, gerçekler düşman olur,
Vicdan çürük olursa, cüzdanlar şişman olur.
TUZAK
Fikirler tuzaklaştı, moda oldu kalleşlik,
Amaçtan uzaklaştı bacı, ağabey, kardeşlik.
HATA
“Aşk” koyduk, başıbozuk duyguların adını,
“Moda, güzellik” diye, rezil ettik kadını.
NE ACI!
Kıymet, iffet, fâzilet ana iken, bacıyken,
Şeytana servet yaptık, başımızın tâcıyken…
SİNİR VE SINIR
Sinirler gerilince, karakterler sertleşir,
Sınırlar daralınca, kuzu olsa kurtlaşır.
EZİYET VE MEZİYET
En yüce meziyet, bir hatâ silmek,
En büyük eziyet, “yaşarken ölmek! .”
VAY BE!
Pire beğenmez oldu kaşınan, uyuz itler.
Bite rahmet okuttu, bizim babayiğitler.
ZORLAMA
Yol yakınken dön aklım,bu yolun sonu çıkmaz,
Boşa uğraşma gücüm,ırmak tersine akmaz.
NE TALİH!
Para parayı çeker,güler zengine tâlih,
Yoksulun kapısını çalar dilenci Sâlih.
OLMAZSA OLMAZ
Baş gövdeye dert olur,akıl olgun olmazsa,
Aşk baykuşa yurt olur,mide dolgun olmazsa.
ACI GERÇEK
Gafletten uyanan göz çok şeylere gebeymiş,
İltifat bana değil,cüzdandaki cebeymiş.
YOLCU VE HANCI
Handa düzen bozulur,yolcu sarhoş gelirse,
Semer vuran çok olur,hancı eşek olursa.
ÖZ VE SÖZ
Güzel söz mârifettir,temiz olursa yürek,
Yoksa ters yola girer,önünden gitmek gerek.
ALENİ
Edep-erkan kalmadı, ut-hayâ işportada,
Alenî yapılıyor her şey,uluortada!
EN GÜÇLÜ FREN
İmânlı bir yürekle olmaz ise freni,
’Kanun rayı’ndan çıkar günah ve suç treni.
GÖRÜNÜŞE ALDANMA
Elbisesi değildir insanı “insan” eden,
Her gördüğün sakallı değildir senin deden.
SEÇİMİNİ İYİ YAP
Bahçendeki gül ise,nefes bıkmaz mislikten,
Kılavuzun kargaysa,burnun çıkmaz pislikten.
KÖTÜ ÖRNEK
Gırgır böceğini ben, kendime örnek aldım,
Öyle bir an geldi ki, karıncadan utandım.
NASİHAT
Hak’kın, bize en büyük hediyesi sıhhattir,
Ölümü hatırlamak, en büyük nasihattir.
TESELLİ
Denilir ki: “Borç yiğidin kamçısı”,
Yiye yiye, kalbe vurdu sancısı.
İLAHİ KANUN
Erkek dişiye muhtaç, erkeğe muhtaç dişi,
Bu kânun işlemese, hayatın bitik işi.
YENİ HAYAT
Hep tersine koşsa da, son’dan kaçamaz başlar,
Bu hayatın sonunda, yeni bir hayat başlar.
ROLÜNÜ BİL
“Dünya” denen sahnede, herkes rolünü bilse,
“Hayat” denen oyunda, oyuna gelmez kimse.
DUA
Yaprak dalından düşmez, senden izinsiz yâ Rab!
Lütfeyle, acı bize, yoksa hâlimiz harap!
DERT ETME
Yoksulluğu dert etme; bey de ölür,battal da,
Aynı yoldan gidecek,bir eşekli aptal da.
GÜVENME
Güç,kuvvet,para-pulun,her şey bir aldatmaca,
Can kuşunu kafesten alıverir atmaca.
CİMRİ
Harcamayı bilmden hep para biriktirmiş,
’Faydası olsun’ diye,kefene cep diktirmiş!
SONUÇ
Emir Kulu fermânı yürürlüğe koyacak,
Hayat sabun üstünde; ha kaydı, ha kayacak!
KAÇAR
Özlenene erince, özlem yuvadan uçar,
Hak kapıdan girince, bâtıl bacadan kaçar.
AHRET
Gözler her şeyi görmez, her yere ermez yeti,
Balık nereden bilsin, karadaki hayatı?
BİLMECE
Gece gündüzü izler, gündüz ise geceyi,
Hangisi önde gider, haydi çöz bilmeceyi? !
NİHAYET
Boşa uğraşma gönül, ikiliği “Bir”ledim,
Gerçek aşkı doldurup kalbimi mühürledim.
TELKİN
Sevginin ışığında aydınlanır geceler,
Şefkatin beşiğinde yüce olur cüceler.
YÜCE CÜCE
İnsan en yüce varlık, görevini yaparsa,
İnsan en cüce varlık, doğruluktan saparsa.
AHKAM
Lokmayı çevirmekten âciz olan dil sussun,
Ağzı olan değil de, âlim olan konuşsun.
ARKA KAPAK
Hatâdan ders almadan ömür sona yaklaştı,
Amel defteri dolup arka kapağa taştı.
İBRET
İpek koza örüyor, yeşil yapraktan böcek,
Av ve ev yapmak için, ağ seriyor örümcek!
GELECEK
Azrâîl’in atına her bir canlı binecek.
Ölümün de öldüğü zaman, mutlak gelecek.
FARK
İlim-irfan sahibi gerçeklerden ders alır,
“Kitap yüklü eşek”ten yoksa ne farkı kalır?
ASIL GÜÇ
Hak’kı tanımayana kânun, nizam necidir?
İnsanı frenleyen, asıl imân gücüdür.
İKİ ALEM
Civciv, kabuğundayken, gerçek ortam bu sanır,
Kabuktan kurtulunca, asıl mekânı tanır.
SON HALKA
Ne kadar yol alsak ta, kalırız en arkada,
Sonsuz İlim Sâhibi bulunur son halkada.
GİZEMLİ
Balarısı gizemli, eseri çok şâhâne,
Yeşil otta süt gizli, kara koyun bahâne.
ÖFKE
Küpüne zarar vermek, keskin sirkenin huyu,
Ne kadar keskin olsa, bıçak kesemez suyu.
SIR
Kutsal bir damla suda yüce bir hayat yüklü,
İncir çekirdeğinde koskoca ağaç saklı.
DAVETSİZ
Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.
İLAHİ SENARYO
Havva Şeytan sözüne, Âdem de O’na uydu,
İlâhî Senaryo’da yazılı olan buydu.
İŞ+GÖREV
İyi ayırt etmeli görev ile grevi,
Emeğin emniyeti kuşatmalı her evi.
BÜYÜK SUÇ
Ey ehliyetsiz sarhoş! Sen git uçurumdan uç,
O beyinsiz kafayla, araçta ararsın suç.
ZAM+PARA
Kâr hırsı fırlayınca, zam paralar doğurur,
Ahlâk sıfırlayınca, zamparalar doğurur.
KARGAŞA
Beyinsiz, boş fikirler cehâletle yarıştı,
Bilen ile bilmeyen birbirine karıştı.
İNKARCI
Sen, inkârcı sözlerle beyinsizleri kandır,
Önce kendin inan da, sonra beni inandır.
METOT
Tümevarım yoluyla sonsuzlukta kayboldum,
Aradığım’ı ancak tümdengelimde buldum.
MADDECİ UYGARLIK
Kanadı kırık bir kuş, batakta tek kanatla,
Uçmaya çalışıyor beyhûde bir inatla.
ÇARESİZLİK
Akıl her yere ermez, perde ardında perde,
Mânevî güç konuşur, ilmin sustuğu yerde.
İYİ BAK
Baş döndüren derinlik, az sır verir insana,
Başını kaldırıp ta semâya bir baksana!
ŞAŞKIN
Gerçek göz önündeyken, karlı dağları aştı,
Canavarla değil de, gölgesiyle savaştı.
DAVETSİZ
Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.
Nazım İNCE
DİKENSİZ GÜL OLMAZ
Gidensiz yola benzer,sahipsiz ihtiyarlık,
Dikensiz güle benzer,lekesiz bahtiyarlık.
SAKIN İSTEME
Bu can kendinden geçer, ama geçemez senden,
İstemediğin şeyi sakın isteme benden.
TEZAT
El, ayak kirlenirse yıkanır, temizlenir,
Beyin zehirlenirse, yıkandıkça kirlenir.
VİCDANLAR VE CÜZDANLAR
İnanç çürük olursa, gerçekler düşman olur,
Vicdan çürük olursa, cüzdanlar şişman olur.
TUZAK
Fikirler tuzaklaştı, moda oldu kalleşlik,
Amaçtan uzaklaştı bacı, ağabey, kardeşlik.
HATA
“Aşk” koyduk, başıbozuk duyguların adını,
“Moda, güzellik” diye, rezil ettik kadını.
NE ACI!
Kıymet, iffet, fâzilet ana iken, bacıyken,
Şeytana servet yaptık, başımızın tâcıyken…
SİNİR VE SINIR
Sinirler gerilince, karakterler sertleşir,
Sınırlar daralınca, kuzu olsa kurtlaşır.
EZİYET VE MEZİYET
En yüce meziyet, bir hatâ silmek,
En büyük eziyet, “yaşarken ölmek! .”
VAY BE!
Pire beğenmez oldu kaşınan, uyuz itler.
Bite rahmet okuttu, bizim babayiğitler.
ZORLAMA
Yol yakınken dön aklım,bu yolun sonu çıkmaz,
Boşa uğraşma gücüm,ırmak tersine akmaz.
NE TALİH!
Para parayı çeker,güler zengine tâlih,
Yoksulun kapısını çalar dilenci Sâlih.
OLMAZSA OLMAZ
Baş gövdeye dert olur,akıl olgun olmazsa,
Aşk baykuşa yurt olur,mide dolgun olmazsa.
ACI GERÇEK
Gafletten uyanan göz çok şeylere gebeymiş,
İltifat bana değil,cüzdandaki cebeymiş.
YOLCU VE HANCI
Handa düzen bozulur,yolcu sarhoş gelirse,
Semer vuran çok olur,hancı eşek olursa.
ÖZ VE SÖZ
Güzel söz mârifettir,temiz olursa yürek,
Yoksa ters yola girer,önünden gitmek gerek.
ALENİ
Edep-erkan kalmadı, ut-hayâ işportada,
Alenî yapılıyor her şey,uluortada!
EN GÜÇLÜ FREN
İmânlı bir yürekle olmaz ise freni,
’Kanun rayı’ndan çıkar günah ve suç treni.
GÖRÜNÜŞE ALDANMA
Elbisesi değildir insanı “insan” eden,
Her gördüğün sakallı değildir senin deden.
SEÇİMİNİ İYİ YAP
Bahçendeki gül ise,nefes bıkmaz mislikten,
Kılavuzun kargaysa,burnun çıkmaz pislikten.
KÖTÜ ÖRNEK
Gırgır böceğini ben, kendime örnek aldım,
Öyle bir an geldi ki, karıncadan utandım.
NASİHAT
Hak’kın, bize en büyük hediyesi sıhhattir,
Ölümü hatırlamak, en büyük nasihattir.
TESELLİ
Denilir ki: “Borç yiğidin kamçısı”,
Yiye yiye, kalbe vurdu sancısı.
İLAHİ KANUN
Erkek dişiye muhtaç, erkeğe muhtaç dişi,
Bu kânun işlemese, hayatın bitik işi.
YENİ HAYAT
Hep tersine koşsa da, son’dan kaçamaz başlar,
Bu hayatın sonunda, yeni bir hayat başlar.
ROLÜNÜ BİL
“Dünya” denen sahnede, herkes rolünü bilse,
“Hayat” denen oyunda, oyuna gelmez kimse.
DUA
Yaprak dalından düşmez, senden izinsiz yâ Rab!
Lütfeyle, acı bize, yoksa hâlimiz harap!
DERT ETME
Yoksulluğu dert etme; bey de ölür,battal da,
Aynı yoldan gidecek,bir eşekli aptal da.
GÜVENME
Güç,kuvvet,para-pulun,her şey bir aldatmaca,
Can kuşunu kafesten alıverir atmaca.
CİMRİ
Harcamayı bilmden hep para biriktirmiş,
’Faydası olsun’ diye,kefene cep diktirmiş!
SONUÇ
Emir Kulu fermânı yürürlüğe koyacak,
Hayat sabun üstünde; ha kaydı, ha kayacak!
KAÇAR
Özlenene erince, özlem yuvadan uçar,
Hak kapıdan girince, bâtıl bacadan kaçar.
AHRET
Gözler her şeyi görmez, her yere ermez yeti,
Balık nereden bilsin, karadaki hayatı?
BİLMECE
Gece gündüzü izler, gündüz ise geceyi,
Hangisi önde gider, haydi çöz bilmeceyi? !
NİHAYET
Boşa uğraşma gönül, ikiliği “Bir”ledim,
Gerçek aşkı doldurup kalbimi mühürledim.
TELKİN
Sevginin ışığında aydınlanır geceler,
Şefkatin beşiğinde yüce olur cüceler.
YÜCE CÜCE
İnsan en yüce varlık, görevini yaparsa,
İnsan en cüce varlık, doğruluktan saparsa.
AHKAM
Lokmayı çevirmekten âciz olan dil sussun,
Ağzı olan değil de, âlim olan konuşsun.
ARKA KAPAK
Hatâdan ders almadan ömür sona yaklaştı,
Amel defteri dolup arka kapağa taştı.
İBRET
İpek koza örüyor, yeşil yapraktan böcek,
Av ve ev yapmak için, ağ seriyor örümcek!
GELECEK
Azrâîl’in atına her bir canlı binecek.
Ölümün de öldüğü zaman, mutlak gelecek.
FARK
İlim-irfan sahibi gerçeklerden ders alır,
“Kitap yüklü eşek”ten yoksa ne farkı kalır?
ASIL GÜÇ
Hak’kı tanımayana kânun, nizam necidir?
İnsanı frenleyen, asıl imân gücüdür.
İKİ ALEM
Civciv, kabuğundayken, gerçek ortam bu sanır,
Kabuktan kurtulunca, asıl mekânı tanır.
SON HALKA
Ne kadar yol alsak ta, kalırız en arkada,
Sonsuz İlim Sâhibi bulunur son halkada.
GİZEMLİ
Balarısı gizemli, eseri çok şâhâne,
Yeşil otta süt gizli, kara koyun bahâne.
ÖFKE
Küpüne zarar vermek, keskin sirkenin huyu,
Ne kadar keskin olsa, bıçak kesemez suyu.
SIR
Kutsal bir damla suda yüce bir hayat yüklü,
İncir çekirdeğinde koskoca ağaç saklı.
DAVETSİZ
Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.
İLAHİ SENARYO
Havva Şeytan sözüne, Âdem de O’na uydu,
İlâhî Senaryo’da yazılı olan buydu.
Nazım İNCE
