teferruat

Vecizane Incelikler (Nazim Ince)

***

YAŞAYAN ÖLÜ

Hikmetleri görmeyen, sorumsuz bir deliyim,
Ben bu şaşkın hâlimle, yaşayan bir ölüyüm.

ÖKSÜZ

Çocukluğum olmadı, gençlik te yaşamadım,
“Anneciğim” diyerek, anneme koşamadım.

AHMAK

Şu muazzam nizâmı “tesâdüf” sanan ahmak,
Başını yukarıya kaldır semâya bir bak!

CANSIZ AT

Oyuncaksız büyüdüm, hak yerini bulacak.
Sonunda, benim de bir tahta atım olacak.

AKIL VE SAKAL

Akıl olmayınca, neylesin sakal?
Keçiyi dağlara götürdü çakal.

BAYAT HAYAT

Hayat tek nüsha kitap, ilk ve son sayfa kayıp,
Yarısı bayatlamış, geriye kalmış ayıp.

YOLLAR VE YILLAR

Yıllarımı götürdü ecel köprüsü yollar,
Yollarımı bitirdi ömür törpüsü yıllar.

EMİN YOL

Suçu yok etmek için, emin bir yol izleyin:
En iyisi, Dünyâ’yı insandan temizleyin.

ÖRNEK DÜŞ

“Göremiyorum” diye, inkâra kalkıştığın,
Öbür dünyâya misâl, uykuda dolaştığın.

DÜŞMAN

Tatlı dille yılan delikten çıktı,
Ama çıkaranı dilinden soktu.

SARHOŞ

Mezemi yedi diye, biber sürdü kediye,
Kurbağaya saldırdı, “küfür eyledi” diye.

DİKENSİZ GÜL OLMAZ

Gidensiz yola benzer,sahipsiz ihtiyarlık,
Dikensiz güle benzer,lekesiz bahtiyarlık.

SAKIN İSTEME

Bu can kendinden geçer, ama geçemez senden,
İstemediğin şeyi sakın isteme benden.

TEZAT

El, ayak kirlenirse yıkanır, temizlenir,
Beyin zehirlenirse, yıkandıkça kirlenir.

VİCDANLAR VE CÜZDANLAR

İnanç çürük olursa, gerçekler düşman olur,
Vicdan çürük olursa, cüzdanlar şişman olur.

TUZAK

Fikirler tuzaklaştı, moda oldu kalleşlik,
Amaçtan uzaklaştı bacı, ağabey, kardeşlik.

HATA

“Aşk” koyduk, başıbozuk duyguların adını,
“Moda, güzellik” diye, rezil ettik kadını.

NE ACI!

Kıymet, iffet, fâzilet ana iken, bacıyken,
Şeytana servet yaptık, başımızın tâcıyken…

SİNİR VE SINIR

Sinirler gerilince, karakterler sertleşir,
Sınırlar daralınca, kuzu olsa kurtlaşır.

EZİYET VE MEZİYET

En yüce meziyet, bir hatâ silmek,
En büyük eziyet, “yaşarken ölmek! .”

VAY BE!

Pire beğenmez oldu kaşınan, uyuz itler.
Bite rahmet okuttu, bizim babayiğitler.

ZORLAMA

Yol yakınken dön aklım,bu yolun sonu çıkmaz,
Boşa uğraşma gücüm,ırmak tersine akmaz.

NE TALİH!

Para parayı çeker,güler zengine tâlih,
Yoksulun kapısını çalar dilenci Sâlih.

OLMAZSA OLMAZ

Baş gövdeye dert olur,akıl olgun olmazsa,
Aşk baykuşa yurt olur,mide dolgun olmazsa.

ACI GERÇEK

Gafletten uyanan göz çok şeylere gebeymiş,
İltifat bana değil,cüzdandaki cebeymiş.

YOLCU VE HANCI

Handa düzen bozulur,yolcu sarhoş gelirse,
Semer vuran çok olur,hancı eşek olursa.

ÖZ VE SÖZ

Güzel söz mârifettir,temiz olursa yürek,
Yoksa ters yola girer,önünden gitmek gerek.

ALENİ

Edep-erkan kalmadı, ut-hayâ işportada,
Alenî yapılıyor her şey,uluortada!

EN GÜÇLÜ FREN

İmânlı bir yürekle olmaz ise freni,
’Kanun rayı’ndan çıkar günah ve suç treni.

GÖRÜNÜŞE ALDANMA

Elbisesi değildir insanı “insan” eden,
Her gördüğün sakallı değildir senin deden.

SEÇİMİNİ İYİ YAP

Bahçendeki gül ise,nefes bıkmaz mislikten,
Kılavuzun kargaysa,burnun çıkmaz pislikten.

KÖTÜ ÖRNEK

Gırgır böceğini ben, kendime örnek aldım,
Öyle bir an geldi ki, karıncadan utandım.

NASİHAT

Hak’kın, bize en büyük hediyesi sıhhattir,
Ölümü hatırlamak, en büyük nasihattir.

TESELLİ

Denilir ki: “Borç yiğidin kamçısı”,
Yiye yiye, kalbe vurdu sancısı.

İLAHİ KANUN

Erkek dişiye muhtaç, erkeğe muhtaç dişi,
Bu kânun işlemese, hayatın bitik işi.

YENİ HAYAT

Hep tersine koşsa da, son’dan kaçamaz başlar,
Bu hayatın sonunda, yeni bir hayat başlar.

ROLÜNÜ BİL

“Dünya” denen sahnede, herkes rolünü bilse,
“Hayat” denen oyunda, oyuna gelmez kimse.

DUA

Yaprak dalından düşmez, senden izinsiz yâ Rab!
Lütfeyle, acı bize, yoksa hâlimiz harap!

DERT ETME

Yoksulluğu dert etme; bey de ölür,battal da,
Aynı yoldan gidecek,bir eşekli aptal da.

GÜVENME

Güç,kuvvet,para-pulun,her şey bir aldatmaca,
Can kuşunu kafesten alıverir atmaca.

CİMRİ

Harcamayı bilmden hep para biriktirmiş,
’Faydası olsun’ diye,kefene cep diktirmiş!

SONUÇ

Emir Kulu fermânı yürürlüğe koyacak,
Hayat sabun üstünde; ha kaydı, ha kayacak!

KAÇAR

Özlenene erince, özlem yuvadan uçar,
Hak kapıdan girince, bâtıl bacadan kaçar.

AHRET

Gözler her şeyi görmez, her yere ermez yeti,
Balık nereden bilsin, karadaki hayatı?

BİLMECE

Gece gündüzü izler, gündüz ise geceyi,
Hangisi önde gider, haydi çöz bilmeceyi? !

NİHAYET

Boşa uğraşma gönül, ikiliği “Bir”ledim,
Gerçek aşkı doldurup kalbimi mühürledim.

TELKİN

Sevginin ışığında aydınlanır geceler,
Şefkatin beşiğinde yüce olur cüceler.

YÜCE CÜCE

İnsan en yüce varlık, görevini yaparsa,
İnsan en cüce varlık, doğruluktan saparsa.

AHKAM

Lokmayı çevirmekten âciz olan dil sussun,
Ağzı olan değil de, âlim olan konuşsun.

ARKA KAPAK

Hatâdan ders almadan ömür sona yaklaştı,
Amel defteri dolup arka kapağa taştı.

İBRET

İpek koza örüyor, yeşil yapraktan böcek,
Av ve ev yapmak için, ağ seriyor örümcek!

GELECEK

Azrâîl’in atına her bir canlı binecek.
Ölümün de öldüğü zaman, mutlak gelecek.

FARK

İlim-irfan sahibi gerçeklerden ders alır,
“Kitap yüklü eşek”ten yoksa ne farkı kalır?

ASIL GÜÇ

Hak’kı tanımayana kânun, nizam necidir?
İnsanı frenleyen, asıl imân gücüdür.

İKİ ALEM

Civciv, kabuğundayken, gerçek ortam bu sanır,
Kabuktan kurtulunca, asıl mekânı tanır.

SON HALKA

Ne kadar yol alsak ta, kalırız en arkada,
Sonsuz İlim Sâhibi bulunur son halkada.

GİZEMLİ

Balarısı gizemli, eseri çok şâhâne,
Yeşil otta süt gizli, kara koyun bahâne.

ÖFKE

Küpüne zarar vermek, keskin sirkenin huyu,
Ne kadar keskin olsa, bıçak kesemez suyu.

SIR

Kutsal bir damla suda yüce bir hayat yüklü,
İncir çekirdeğinde koskoca ağaç saklı.

DAVETSİZ

Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.

İLAHİ SENARYO

Havva Şeytan sözüne, Âdem de O’na uydu,
İlâhî Senaryo’da yazılı olan buydu.

İŞ+GÖREV

İyi ayırt etmeli görev ile grevi,
Emeğin emniyeti kuşatmalı her evi.

BÜYÜK SUÇ

Ey ehliyetsiz sarhoş! Sen git uçurumdan uç,
O beyinsiz kafayla, araçta ararsın suç.

ZAM+PARA

Kâr hırsı fırlayınca, zam paralar doğurur,
Ahlâk sıfırlayınca, zamparalar doğurur.

KARGAŞA

Beyinsiz, boş fikirler cehâletle yarıştı,
Bilen ile bilmeyen birbirine karıştı.

İNKARCI

Sen, inkârcı sözlerle beyinsizleri kandır,
Önce kendin inan da, sonra beni inandır.

METOT

Tümevarım yoluyla sonsuzlukta kayboldum,
Aradığım’ı ancak tümdengelimde buldum.

MADDECİ UYGARLIK

Kanadı kırık bir kuş, batakta tek kanatla,
Uçmaya çalışıyor beyhûde bir inatla.

ÇARESİZLİK

Akıl her yere ermez, perde ardında perde,
Mânevî güç konuşur, ilmin sustuğu yerde.

İYİ BAK

Baş döndüren derinlik, az sır verir insana,
Başını kaldırıp ta semâya bir baksana!

ŞAŞKIN

Gerçek göz önündeyken, karlı dağları aştı,
Canavarla değil de, gölgesiyle savaştı.

DAVETSİZ

Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.

Nazım İNCE


DİKENSİZ GÜL OLMAZ

Gidensiz yola benzer,sahipsiz ihtiyarlık,
Dikensiz güle benzer,lekesiz bahtiyarlık.

SAKIN İSTEME

Bu can kendinden geçer, ama geçemez senden,
İstemediğin şeyi sakın isteme benden.

TEZAT

El, ayak kirlenirse yıkanır, temizlenir,
Beyin zehirlenirse, yıkandıkça kirlenir.

VİCDANLAR VE CÜZDANLAR

İnanç çürük olursa, gerçekler düşman olur,
Vicdan çürük olursa, cüzdanlar şişman olur.

TUZAK

Fikirler tuzaklaştı, moda oldu kalleşlik,
Amaçtan uzaklaştı bacı, ağabey, kardeşlik.

HATA

“Aşk” koyduk, başıbozuk duyguların adını,
“Moda, güzellik” diye, rezil ettik kadını.

NE ACI!

Kıymet, iffet, fâzilet ana iken, bacıyken,
Şeytana servet yaptık, başımızın tâcıyken…

SİNİR VE SINIR

Sinirler gerilince, karakterler sertleşir,
Sınırlar daralınca, kuzu olsa kurtlaşır.

EZİYET VE MEZİYET

En yüce meziyet, bir hatâ silmek,
En büyük eziyet, “yaşarken ölmek! .”

VAY BE!

Pire beğenmez oldu kaşınan, uyuz itler.
Bite rahmet okuttu, bizim babayiğitler.

ZORLAMA

Yol yakınken dön aklım,bu yolun sonu çıkmaz,
Boşa uğraşma gücüm,ırmak tersine akmaz.

NE TALİH!

Para parayı çeker,güler zengine tâlih,
Yoksulun kapısını çalar dilenci Sâlih.

OLMAZSA OLMAZ

Baş gövdeye dert olur,akıl olgun olmazsa,
Aşk baykuşa yurt olur,mide dolgun olmazsa.

ACI GERÇEK

Gafletten uyanan göz çok şeylere gebeymiş,
İltifat bana değil,cüzdandaki cebeymiş.

YOLCU VE HANCI

Handa düzen bozulur,yolcu sarhoş gelirse,
Semer vuran çok olur,hancı eşek olursa.

ÖZ VE SÖZ

Güzel söz mârifettir,temiz olursa yürek,
Yoksa ters yola girer,önünden gitmek gerek.

ALENİ

Edep-erkan kalmadı, ut-hayâ işportada,
Alenî yapılıyor her şey,uluortada!

EN GÜÇLÜ FREN

İmânlı bir yürekle olmaz ise freni,
’Kanun rayı’ndan çıkar günah ve suç treni.

GÖRÜNÜŞE ALDANMA

Elbisesi değildir insanı “insan” eden,
Her gördüğün sakallı değildir senin deden.

SEÇİMİNİ İYİ YAP

Bahçendeki gül ise,nefes bıkmaz mislikten,
Kılavuzun kargaysa,burnun çıkmaz pislikten.

KÖTÜ ÖRNEK

Gırgır böceğini ben, kendime örnek aldım,
Öyle bir an geldi ki, karıncadan utandım.

NASİHAT

Hak’kın, bize en büyük hediyesi sıhhattir,
Ölümü hatırlamak, en büyük nasihattir.

TESELLİ

Denilir ki: “Borç yiğidin kamçısı”,
Yiye yiye, kalbe vurdu sancısı.

İLAHİ KANUN

Erkek dişiye muhtaç, erkeğe muhtaç dişi,
Bu kânun işlemese, hayatın bitik işi.

YENİ HAYAT

Hep tersine koşsa da, son’dan kaçamaz başlar,
Bu hayatın sonunda, yeni bir hayat başlar.

ROLÜNÜ BİL

“Dünya” denen sahnede, herkes rolünü bilse,
“Hayat” denen oyunda, oyuna gelmez kimse.

DUA

Yaprak dalından düşmez, senden izinsiz yâ Rab!
Lütfeyle, acı bize, yoksa hâlimiz harap!

DERT ETME

Yoksulluğu dert etme; bey de ölür,battal da,
Aynı yoldan gidecek,bir eşekli aptal da.

GÜVENME

Güç,kuvvet,para-pulun,her şey bir aldatmaca,
Can kuşunu kafesten alıverir atmaca.

CİMRİ

Harcamayı bilmden hep para biriktirmiş,
’Faydası olsun’ diye,kefene cep diktirmiş!

SONUÇ

Emir Kulu fermânı yürürlüğe koyacak,
Hayat sabun üstünde; ha kaydı, ha kayacak!

KAÇAR

Özlenene erince, özlem yuvadan uçar,
Hak kapıdan girince, bâtıl bacadan kaçar.

AHRET

Gözler her şeyi görmez, her yere ermez yeti,
Balık nereden bilsin, karadaki hayatı?

BİLMECE

Gece gündüzü izler, gündüz ise geceyi,
Hangisi önde gider, haydi çöz bilmeceyi? !

NİHAYET

Boşa uğraşma gönül, ikiliği “Bir”ledim,
Gerçek aşkı doldurup kalbimi mühürledim.

TELKİN

Sevginin ışığında aydınlanır geceler,
Şefkatin beşiğinde yüce olur cüceler.

YÜCE CÜCE

İnsan en yüce varlık, görevini yaparsa,
İnsan en cüce varlık, doğruluktan saparsa.

AHKAM

Lokmayı çevirmekten âciz olan dil sussun,
Ağzı olan değil de, âlim olan konuşsun.

ARKA KAPAK

Hatâdan ders almadan ömür sona yaklaştı,
Amel defteri dolup arka kapağa taştı.

İBRET

İpek koza örüyor, yeşil yapraktan böcek,
Av ve ev yapmak için, ağ seriyor örümcek!

GELECEK

Azrâîl’in atına her bir canlı binecek.
Ölümün de öldüğü zaman, mutlak gelecek.

FARK

İlim-irfan sahibi gerçeklerden ders alır,
“Kitap yüklü eşek”ten yoksa ne farkı kalır?

ASIL GÜÇ

Hak’kı tanımayana kânun, nizam necidir?
İnsanı frenleyen, asıl imân gücüdür.

İKİ ALEM

Civciv, kabuğundayken, gerçek ortam bu sanır,
Kabuktan kurtulunca, asıl mekânı tanır.

SON HALKA

Ne kadar yol alsak ta, kalırız en arkada,
Sonsuz İlim Sâhibi bulunur son halkada.

GİZEMLİ

Balarısı gizemli, eseri çok şâhâne,
Yeşil otta süt gizli, kara koyun bahâne.

ÖFKE

Küpüne zarar vermek, keskin sirkenin huyu,
Ne kadar keskin olsa, bıçak kesemez suyu.

SIR

Kutsal bir damla suda yüce bir hayat yüklü,
İncir çekirdeğinde koskoca ağaç saklı.

DAVETSİZ

Doğum, dâvetsiz geliş; ölüm, habersiz bitiş,
Vize, nefes sınırlı; biletler geliş-gidiş.

İLAHİ SENARYO

Havva Şeytan sözüne, Âdem de O’na uydu,
İlâhî Senaryo’da yazılı olan buydu.

Nazım İNCE